Het enige dat nodig is voor het zegevieren van het kwade is dat goede mensen niets doen

Met het afscheid van Barack Obama als president van de Verenigde Staten wordt ook afscheid genomen van een droom. Wat waren wij hoopvol, toen hij acht jaren geleden aantrad. ‘Yes we can!’, was zijn slogan. Obama hield ons een gedroomde wereld voor. Heeft hij het waargemaakt? Ik denk dat het enigszins is tegengevallen, al zullen we de komende jaren nog regelmatig terugverlangen naar de stijl en de boodschap van Obama. Obama is niet de eerste ‘goede mens’ waar wij onze hoop op hadden gesteld. Bepaalde mensen zien wij graag een tijdje als de Messias. Iemand, die een meer dan gewone hoop belichaamt en zich lijkt te onttrekken aan de wetten van het gewone leven. Zo’n iemand ontstijgt het gewoel, de laffe compromissen, en voert ons naar het grote geluk. Hij of zij is de verlosser. Althans, tot het fatale moment dat ook hij of zij door het ijs van onze verwachtingen zakt, en wij onze adoratie inruilen voor boosheid en onbegrip.

Het verlangen naar een Messias klopt blijkbaar nog steeds in onze aderen. Weliswaar zijn wij allang weg gegroeid van kerk en geloof, maar de behoefte aan een Messias wordt er niet minder om. Wij willen een mens voor ons zien die ook bovenmenselijk is. Sterk en verzoeningsgericht, gelouterd door lijden, bezield door een visioen. Een Messias die de verpersoonlijking is van hoop en verwachting. Want blijkbaar zijn we die grote krachten echt kwijt geraakt in ons leven van alledag.

Andere krachten hebben het spel overgenomen. Angst, met name. Anno 2017 lijken wij ‘anxiety driven’. Wij zijn bang voor andere geloven, culturen, en gewoontes. Dat heeft ook iets tragisch. Mensen die nog steeds verlangen naar een Messias, maar die bevangen zijn door angst. Mensen die zouden willen geloven dat er ergens hoop bestaat, maar zich er door hun angst niet aan durven over te geven.

En toch, waarom moet angst het laatste woord hebben? Waarom zouden er geen verhalen meer verteld kunnen worden die verder reiken dan angst, en die werkelijk raken aan hoop en verwachting? Verhalen die ons het vermogen teruggeven om weer perspectief te ontdekken- in onze eigen levens, en in de samenleving? Om iets van die droom voorbij de angst terug te vinden is het nodig dat goede mensen van zich laten horen. De Messias kan in verschillende gestalten aan het licht komen, als president van een machtig land maar ook in een alledaagse ontmoeting. Daarover gaan de bijdragen van de digitale veertigdagen kalender, die ook dit jaar vanuit de Nederlandse Kerk worden verstuurd. Als tegenkracht tegen alle wanhoop en angst om ons heen. En als aansporing voor alle goede mensen, om vooral iets te doen.

Ds Joost Röselaers

(Het citaat uit de titel is van de Ierse filosoof  Edmund Burke ‘The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing’)