Dutch Church

Het begon met een stukje over de theoloog Arminius. Maar wie A zegt... In deze rubriek bespreek ik steeds een boek uit mijn boekenkast: theologie, en bij voorkeur een Nederlandse theoloog. Steeds een andere letter (ik hoop het alfabet vol te krijgen) en steeds een ander thema. Zo verschenen inmiddels de volgende artikelen: over predestinatie (Arminius), natuurlijke theologie (Biezeveld), hoe te leven (Calvijn) en over de historiciteit van de bijbel (Deurloo). In deze Kerknieuws is de “E” aan de beurt. De “E” van Eykman.

Karel Eykman is theoloog, predikant en schrijver. Hij schreef liedjes en teksten voor jeugdtelevisie programma’s,  (bekroonde) kinderboeken en kinderbijbels. In mijn boekenkast staat een bundel verhalen ‘Als er een God is’ en zijn inmiddels klassiek geworden kinderbijbel: ‘Woord voor Woord’. De kinderbijbel bevat de verhalen die hij schreef voor de IKON televisie, ze zijn door Aart Staartjes op televisie gebracht. De Kinderbijbel ademt de sfeer van de jaren zeventig met maatschappijkritiek en emancipatie bewegingen. De uitleg die Eykman geeft van het verhaal van de twee zusters (lucas 10, 38-42), is een mooi voorbeeld.

Jezus komt op bezoek bij Marta en haar zuster Maria. Maria gaat aan de voeten van de Heer zittten en luistert naar zijn woorden en Marta heeft het heel druk met bedienen. Ze gaat naar Jezus toe en zegt: ‘Heer, laat het u koud dat mijn zuster mij alleen laat bedienen? Zeg haar dat ze  mij komt helpen.’ De Heer gaf haar ten antwoord: ‘Marta, Marta, je maakt je bezorgd en druk over van alles, maar slechts één ding is nodig. Maria heeft het beste deel gekozen en dat zal haar niet worden ontnomen.’ Ik moet zeggen dat ik altijd sympatie heb gehad met Marta.

En Eykman kennelijk ook, want hij laat Jezus zeggen: ‘Het is fijn dat er lekker eten is. Want dan kun je ook prettiger met elkaar praten. Maar als het eten maken zoveel tijd kost dat ik niet eens met jullie kan praten, dan is het niet goed. Kom er toch bij zitten’. Marta doet haar schort af en gaat er bij zitten en ze praten tot laat in de avond. ‘Ten slotte hielpen Jezus en Maria nog bij het afwassen. Want daar, in de keuken, konden ze tenminste doorgaan met praten met elkaar.’ De illustratie van Bert Bouwman is kostelijk.

Kinderbijbels zijn navertellingen van bijbelverhalen. Zo’n navertelling is ook altijd uitleg, zoals het voorbeeld illustreert. Het maakt dus wel degelijk uit welke kinderbijbel je aan je kinderen voorleest. Is de theologie van de kinderbijbel, het geloof dat de kinderbijbel uitdraagt, ook jouw theologie, jouw geloof? Een goede manier om dat te bepalen is door eenzelfde verhaal in meerdere bijbels te vergelijken. Bijvoorbeeld het scheppingsverhaal. Beschrijft het hoe allles begonnen is (geschiedenis) of is het meer een verhaal? En staat het scheppingsverhaal in de kinderbijbel aan het begin?

Eykman begint zijn kinderbijbel met de verhalen van Abraham. Het verhaal van de schepping plaatst hij tussen de verhalen van de ballingschap. De achterliggende gedachte is dat Israël tijdens de ballingschap de geloofsverhalen heeft opgetekend en dat er toen ook verhalen onstonden. ‘Ze gingen nu ook meer nadenken over hoe het begonnen was met God en de aarde, of over hoe het toch kan dat mensen slecht kunnen zijn terwijl ze door God goed bedoeld zijn. Daarover vertelden ze elkaar ook verhalen. Dat zijn niet verhalen die vertellen wat er echt gebeurd was; het zijn verhalen om iets uit te leggen van de manier waarop God met de mensen om wil gaan’ (Het begin, Eykman). Ook Nico ter Linden plaatst in zijn kinderbijbel ‘Het land onder de regenboog’ (2006) het verhaal van het begin in de ballingschap. Zijn kinderbijbel begint zelfs met de  ballingschap.

Naast de tekst zijn de illustraties, de plaatjes bij de tekst, heel  belangrijk. “One picture tells more than thousand words”. En dat geldt zeker voor de prachtige illustraties van Bert Bouwman in de kinderbijbel van Karel Eykman.

ds. Juup van Werkhoven-Romeijn