Dutch Church

Kerk klok GaudeteAan de vooravond van de eerste steenlegging werd in april 1950 door de Nederlandse Kerk in Londen een brochure gepubliceerd met daarin een tekening van het voorlopige ontwerp van de nieuwe kerk. Wie de huidige kerk kent ziet direct dat er aan dit ontwerp nog verder gesleuteld is: de ‘gotische’ boog bij het noorderportaal heeft het niet gehaald en het torentje is ranker geworden. Verder is de oorspronkelijk geplande klok in de toren nooit gerealiseerd. Bij het maken van plannen voor de viering van het 450-jarig bestaan van de Nederlandse Kerk wilde de commissie graag ook iets blijvends aan de kerk toevoegen. Al snel kwam de suggestie naar voren voor een klok in de toren. Voor de viering van het feest en de klok werden fondsen geworven onder het Nederlandse bedrijfsleven in Londen. Dankzij hun giften en de giften van particulieren werd niet alleen in op 15 en 16 juli op feestelijke wijze de stichting van de Nederlandse Kerk herdacht maar was er ook geld om een klok te laten gieten. De opdracht werd gegeven aan de Whitechapel Bell Foundry in Londen.

Op 27 oktober 2000 waren we te gast bij deze klokkengieterij. De Whitechapel Bell Foundry ontstond in 1574 toen Robert Mot, de ‘master founder’, voor het eerst het zegel met de drie klokken gebruikte en daarmee beschouwd wordt als de stichter van de Whitechapel Bell Foundry. Sinds die tijd is de lijst van ‘master founders’, afstammend van Robert Mot, ononderbroken. Er is gegoten en opnieuw gegoten: kleine klokken, grote klokken, enkele klokken en hele series van luidklokken. De grootste klok, ooit door Whitechapel Bell Foundry gegoten, is de bekendste klok van Londen: die van de Big Ben (1858).

Het klokkengieten gebeurt door het maken van een stenen kern, waaromheenHet gieten van de klokeen sliblaag wordt aangebracht, die overeenkomt met de binnenzijde van de te gieten klok. Daarna wordt met behulp van een mal een sliblaag gevormd, waarvan de binnenzijde overeenkomt met de buitenzijde van de klok, die na droging over de eerste wordt geplaatst. In de tussenliggende ruimte wordt de gloeiende vloeistof gegoten en daarmee krijgt de klok zijn concrete vorm.

Het ogenblik waarop de metaalmassa uit de grote ketel gegoten wordt in de vorm, waarop met witte letters ‘Austin Friars’ geschreven is, vormt het hoogtepunt van het bezoek. De oven, die vier uur lang gestookt is om de temperatuur van 1200 graden te bereiken, zwijgt en in de donkere ruimte licht de vloeibare massa van roodgloeiend metaal op. Het is letterlijk en figuurlijk adembenemend. Na afloop, staande op de binnenplaats, waarop talloze klokken liggen verspreid, krijgen we als aandenken een brokje van het gestolde metaal mee naar huis.

De tekst op de klok draagt het bijbelwoord van Paulus, dat de naam geeft aan de derde zondag van Advent: ‘Gaudete’. In het Latijn luiden de woorden: ‘Gaudete Domino semper/ iterum dico, gaudete/ Dominus prope est’ (‘Verheugt u in de Heer te allen tijde; wederom zeg ik u: verheugt u. De Heer is immers nabij’). De woorden zijn ontleend aan de Philippenzenbrief (4: 4,5). De tekst is toepasselijk voor een kerk, die vandaag leeft vanuit de verwachting van morgen. Door de vreugde hierover wordt zij gedragen en probeert zij present te zijn, midden in de City. T.S. Eliot karakteriseerde de City in zijn gedicht, dat tijdens de jubileumdienst gelezen werd, als ‘ the timekept City’ en schreef dat de City niet zo’n behoefte had aan ‘bells’. De nieuwe klok is een groot geschenk en tegelijkertijd een uitdaging en opdracht aan ons als Nederlandse Kerk om haar geluid helder en uitnodigend te laten klinken. Gaudete!