De Koningin in London (1)
Zo luidt de titel van een boek van mevrouw M.H. Brave-Maks, die in Londen bij het secretariaat van koningin Wilhelmina werkte. Het is daarom zo interessant omdat het de koningin beschrijft als mens aan de hand van voorvallen. Daarmee completeert zij het beeld dat professor Fasseur, haar biograaf, en dr. de Jong in “ Het Koninkrijk der Nederlanden in de tweede Wereldoorlog” gaven.
Mevrouw Brave-Maks trouwde in 1936 toen ze 21 jaar was met een Engelse man die bij de politieke recherche (Special Branch) van Scotland Yard werkte. Nadat in oktober 1940 een beroep werd gedaan op de vrouwen om de mannen aan het thuisfront te vervangen, brachten zij hun kinderen naar het veiligere noorden van Engeland. Haar man introduceerde haar bij een kolonel van de Engelse inlichtingendienst, die haar vroeg vertaalster te worden bij het secretariaat van Koningin Wilhelmina.
“Ik kijk naar de eenvoudige voordeur van het aardige landhuisje in Roehampton, en begrijp nu dat het niet alleen haar hang naar ‘buiten’ was die haar deed besluiten, het deftige Londense pand op Eaton Square –haar eerste woning in Engeland- te verruilen voor deze kleine villa in een van de mooiste buitenwijken van Londen. Zij had haar plaats in Engeland nog niet gevonden…..Even als 25 jaar geleden schiet ik weer in de lach als ik mij herinner dat zij deze aardige villa … een ‘optrekje in een gehucht’ noemde. Na thans een echt paleis van binnen te hebben gezien, vind ik dat woord optrekje wel begrijpelijk.
Om waarlijk alleen te zijn hoefde zij slechts het hekje van haar voortuintje te openen en een klein eindje de doodlopende weg af te lopen. Want deze stille zijstraat van de zeer drukke verkeersweg Londen-Richmond wordt afgesloten door een hoog ijzeren hek dat overdag toegang geeft tot het volkomen ongerepte en uitgestrekte Richmond Park. Het is een eeuwenoud park van grote schoonheid, beroemd om zijn oude eiken, uitgestrekte velden van varens en vrij rondlopende, tamme herten. Met de indrukwekkende pracht van vele solitaire bomen is het een typisch Engels landschap dat altijd een vrijuit-gegroeide boom bevat.
Wat heeft Koningin Wilhelmina, die zo van bomen hield en ze steeds weer schilderde, genoten van de onbelemmerde vergezichten in deze natuur waarin zij zo ‘vrij kon ademen’. Dit was voor haar een levensbehoefte! Hier heeft zij dan ook de zin van haar koningschap, haar nieuwe bestaan, en haar evenwicht hervonden. Hier leerde zij zich schikken in haar lot als bannelinge, als gast.”
Kees Knook
De Koningin in London (2)
Zo luidt de titel van een boek van mevrouw M.H. Brave-Maks, die in Londen bij het secretariaat van Koningin Wilhelmina werkte. Het is daarom zo interessant omdat het de koningin beschrijft als mens aan de hand van voorvallen. Daarmee completeert zij het beeld dat professor Fasseur, haar biograaf, en dr. de Jong in “ Het Koninkrijk der Nederlanden in de tweede Wereldoorlog” gaven.
“We weten zo langzamerhand wel hoe zij wars was van alle luxe. In Engeland ging zij zo ver dat zij afstand wilde doen van ook maar de kleinste concessies aan haar positie, zoals wat extra textielpunten, of wat extra rantsoenen, die er in dit land met zijn veertig miljoen inwoners voor die paar vooraanstaande personen nog wel af konden.
Toen de bombardementen op Londen steeds heviger werden, viel haar keus op de grotere, wat meer representatieve landhuis “Stubbing House” bij Maidenhead.
… In dit typisch-Engelse landhuis met z’n uitgestrekte, prachtig aangelegde tuin trachtte Hare Majesteit met gedeeltelijk Engels personeel de Hollandse
leefwijze zoveel mogelijk te benaderen. Stelt U zich voor het gezicht van de niet uit de plooi te brengen Engelse butler, toen het gehele personeel op de eerste Sinterklaasavond sinds haar vertrek uit Nederland in de zitkamer bijeen was geroepen om pakjes in ontvangst te nemen, en Hare Majesteit plotseling van achter een deur met pepernoten strooide. Ik hoop dat u voldoende fantasie heeft om u ’s mans ontzetting voor te stellen, toen hij de Queen of the Dutch Empire snoep over de grond zag smijten.”
“Benzine werd slechts verstrekt aan hen die uit hoofde van hun werkzaamheden beslist een auto nodig hadden, en zij waren daarbij verplicht altijd zoveel mogelijk lifters mee te nemen.
Automobilisten die iedere dag eenzelfde route volgden hadden deze route op een grote witte kaart op hun voorruit vermeld en plachten bij een bushalte te stoppen tot zij ‘vol’ waren.
Deze verplichting gold niet voor personen van Koninklijke bloede noch voor leden van het Corps Diplomatique, maar de koningin had haar chauffeur verteld dat ook zij zich aan deze verplichting wilde onderwerpen.
Toen Hare Majesteit dan ook eens op weg naar Londen twee vrouwen aan de kant van de weg zag staan die beduidden, dat zij graag mee wilden rijden, liet zij de wagen stoppen en de vrouwen bij zich plaats nemen. Al spoedig ontwikkelde zich een geanimeerd gesprek, want de koningin praatte graag met mensen die zij in haar dagelijks leven gewoonlijk niet ontmoette. Eén der vrouwen vertelde haar vol trots: “Mijn zuster heeft gisteren een lift van de Nederlandse Koningin gekregen! En die heeft al die tijd met haar gepraat – zo leuk! Zij moet hier vlak in de buurt wonen, en zij heeft net zo’n mooie auto als U. Heeft U haar wel eens gesproken?”
“Neen”. Antwoordde de koningin, “nòg niet.”
Kees Knook
De Koningin in London (3)
Voor zijn dood heeft Kees Knook nog een tiental stukjes samengesteld over het leven van Koningin Wilhelmina tijdens de tweede Wereldoorlog. In overleg met Maartje Knook heeft de redactie besloten om deze stukjes te plaatsen in dankbare herinnering aan Kees.
‘De Koningin in London’. Zo luidt de titel van een boek van mevrouw M.H. Brave-Maks, die in Londen bij het secretariaat van Koningin Wilhelmina werkte. Het is daarom zo interessant omdat het de koningin beschrijft als mens aan de hand van voorvallen. Daarmee completeert zij het beeld dat professor Fasseur, haar biograaf, en dr. de Jong in Het Koninkrijk der Nederlanden in de tweede Wereldoorlog” gaven.
Een mooi verhaal vind ik ook het volgende:
Hare Majesteit vond het zonde om een nieuwe fiets te kopen omdat zij thuis – in Nederland – nog een heel goede fiets had staan. Zo kwam het dat zij haar Particulier Secretaris vroeg een betrouwbare tweedehands fiets voor haar te kopen. Naar zijn oordeel was geen enkele tweedehands fiets geheel betrouwbaar, en toen hij vernam dat er net een partij nieuwe fietsen bij de fietsenmaker was aangekomen, probeerde hij Mevrouw er van te overtuigen dat zij toch beter deze kans om straks een goede fiets mee naar huis te kunnen nemen, kon grijpen. Mevrouw bleef echter op haar stuk staan, ook toen hij aanvoerde dat het prijsverschil tussen een nieuwe en een oude fiets niet zó groot was, en dat haar eigen fiets er straks in Nederland niet meer zijn zou.
“Als de toestand daar dan zó is”, bracht zij in het midden, “zal een tweedehands fiets goed genoeg voor mij zijn.”
Terwijl de secretaris naar verdere argumenten zocht, vertrouwde Mr Taylor, de rechercheur van Scotland Yard, die voor de duur van de oorlog bij de koningin gedetacheerd was, hem toe dat Mevrouw hem naar de prijs van tweedehands fietsen had gevraagd. Aangezien hij vermoedde dat er meer achter school dan Koninklijke belangstelling voor Engelands economische positie, achtte hij het beter dit even aan de Particulier Secretaris te melden.“Heeft U een prijs genoemd?” vroeg deze, nadat hij de rechercheur op de hoogte had gebracht van de wens van Mevrouw een fiets te bezitten. “Ja – Ik zei een pond of negen”, antwoordde Mr Taylor. “Dat zal zo ongeveer de prijs zijn.” Om der wille van Harer Majesteits veiligheid werd, in overleg met de prins, een list bedacht. Er werd een mooie nieuwe fiets gekocht voor £25, maar de handelaar kreeg de opdracht het stuur en de trappers voor degelijke, maar gebruikte onderdelen te vervangen. Dit maakte de fiets wel nog iets duurder. Mevrouw was zeer ingenomen met het vervoermiddel. “En wat heeft hij nu gekost?” wilde zij weten. “Tien pond, Mevrouw”. “Ziet U wel dat dat veel goedkoper is dan een nieuwe!” sprak zij triomfantelijk.”
Kees Knook
