De zeven werken van barmhartigheid

Meester van Alkmaar (anno 1504)

Ieder jaar wordt er gezocht naar een thema voor de veertigdagentijd. En dit jaar is er gekozen voor de zeven werken van barmhartigheid.

Een thema dat ongekend populair was in… de Middeleeuwen. Tegenwoordig hoor je er niet meer zoveel over. En dat is ook niet verwonderlijk. Het klinkt wat oubollig, archaïsch zelfs. Terwijl je boodschap tegenwoordig catchy moet zijn, in één minuut uit te leggen in een elevator pitch. En dat lukt dus niet zo goed met de zeven werken van barmhartigheid.

Oorsprong
De geschiedenis van deze werken van barmhartigheid slaat terug op een bijbelgedeelte uit Matteüs 25. In dat hoofdstuk staat dat, wat je voor de minste der mensen doet, voor God is gedaan. Goed doen voor de minsten der mensen uit naastenliefde, dat is barmhartigheid. Er worden zes concrete voorbeelden gegeven van hoe je dat kunt doen. De hongerigen eten geven, de dorstigen te drinken, de naakten kleden, de vreemdeling een onderdak bieden, zieken bezoeken en gevangenen bezoeken. Maar dat zijn er dus zes en niet zeven.

Pandemie
Het was Paus Innocentius III die in 1207 het zevende werk toevoegde. Het laatste werk is het begraven van de doden. In een tijd dat pestepidemieën door Europa waarden, was het barmhartig te noemen wanneer je niet alleen zorg droeg voor de levenden, maar ook voor de doden. Achteraf bleek het vanuit hygiënisch oogpunt ook heel belangrijk. Het was een effectief middel om de verspreiding van de pest in te dammen. Een middel zoals wij nu handsanitizers inzetten en mondkapjes. En dat maakt het thema eigenlijk best actueel. Misschien horen de zeven werken van barmhartigheid wel bij uitstek thuis in tijden van een pandemie.

Behoefte aan barmhartigheid
Wat dat betreft is het thema dus helemaal niet zo slecht gekozen. En eigenlijk is dat woord barmhartigheid wel aan een revival toe. Dat betoogt ook Claartje Kruijff min of meer in haar nieuwe boek ‘Stevig staan in een kwetsbare wereld’. Daarin schrijft ze dat we vóór de pandemie vooral erg bezig waren met zelfontplooiing. Je moet het zien te maken, Make your own magic was het devies. Maar wat als dat niet lukt? Wat als je door overmacht in een situatie belandt waarin je het niet kunt maken? Bijvoorbeeld vanwege een pandemie. Tijdens de coronacrisis raakten we enerzijds geïsoleerd, maar aan de andere kant ook zeer bewust van onze afhankelijkheid en de waarde van de gemeenschap. Juist nu zou je kunnen zeggen is er behoefte aan een teken van barmhartigheid onderling. We hebben het nodig dat er mensen zijn die goed voor elkaar proberen te zijn. Niet om zichzelf te ontplooien maar om elkaar door een moeilijke periode te helpen.

Om voor elkaar te zijn
Dat is eigenlijk de kern bij barmhartigheid, dat je er voor elkaar wilt zijn. Het wordt prachtig verwoord in lied 973 uit het Liedboek:

Om voor elkaar te zijn uw hand en voet,
te helpen wie geen helper had ontmoet:
wie dorst of hongert wordt getroost, gevoed,
om voor elkaar te zijn uw hart en mond,
om op te komen voor wie is verstomd,
voor wie gevangen zit of is gewond,
roept U ons Christus, uw gezicht te zijn.
liefde, hoop, geloof – uw zonneschijn.

Ds. Bertjan van de Lagemaat

Aankomende evenementen

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten